Ακολουθώντας το Παπανούτσειο Τρίπτυχο Γνωσιολογία, το πρόβλημα της Γνώσεως, της Ηθικής και της Αισθητικής ομορφιάς και ωραιότητας και με τη δική σου πνευματοδιανοητική συνέργεια αγαπητέ μου άγνωστε – γνωστέ αναγνώστη, συνεχίζουμε να αναλύσουμε τους τρεις αυτούς μεγάλους κλάδους της Φιλοσοφικής Παιδείας. Πρόσχωμεν λοιπόν όχι μετά φόβου αλλά μετά ορέξεως του Ειδέναι και προ παντός του Πράττειν το Αγαθόν τις βασικές αρχές της Ηθικής θεωρίας και συνειδήσεως.

Για ποιό λόγο; Απλά για να γίνουμε καλύτεροι και ανώτεροι ως άνθρωποι ώστε να μπορούμε με τους μεγάλους ηθολόγους και ηθοπράκτες της παγκόσμιας ιστορίας Σωκράτη και Ιουδαιοελληνοχριστιανό Παύλο «χαίρειν μετά χαρόντων και κλαίειν μετά κλαιόντων» και φυσικά εννοούμε Συνανθρώπων μας που αναπτύσσουμε καθημερινές διαλεκτικές σχέσεις, οι οποίες οδηγούν από το εσώκλειστο Εγώ στο Εσύ και όλοι μαζί στο κοινωνικό Εμείς. Ακουσόμεθα λοιπόν των Ειδημόνων και περισσότερο των εξασκημένων Επαϊόντων (sic).

Χωρίς να θεωρηθεί Εθνοκαπηλεία ή Εθνοκεντρισμός, άλλωστε προσωπικώς δε διεκδικούμε το «copyright» αυτής της «Διακηρύξεως» ότι δηλαδή «τα σπουδαιότατα για τη Φιλοσοφία της Φύσεως και του Ανθρώπου, (γιατί έχουν από τους κλασσικούς Έλληνες διδακτικώς διατυπωθεί με ανεπανάληπτο τρόπο και στον Ελλαδικό χώρο» και να τα λέει αυτά ποιός; Ο πλέον μυγιάγγιχτος και σχολαστικός Φρειδερίκος Νίτσε. Μ’ αυτά λοιπόν τα κατοχυρωμένα παιδαγωγικοφιλοσοφικά πεπραγμένα και γεγονότα αρχίζουμε να σπουδάζουμε το διαχρονικό και διαιώνιο πρόβλημα των αρχών της Ανθρώπινης Συμπεριφοράς, το οποίο οι παλαιοί μ’ ένα πολύ λεπτό και μη δεχόμενο Αμφισβήτηση τρόπο ονόμαζαν χαρακτηριστικώς ως «Τρόπον του Φέρεσθαι» και ο Παπανούτσος «Ηθική Συνείδηση με προβλήματα» και ποια ήταν, είναι και θα είναι, θα γεννώνται και θα αυξάνονται από όσες συνειδήσεις είναι περιδεείς, δηλαδή πεφοβισμένες ακόμη και στενόμυαλες, στενοκέφαλες και στενόκαρδες;
Αυτό προσωπικώς φρονούμε χωρίς να θεωρούμε ότι διεκδικούμε κάποιο παπικό (Εx-Catedra) αλάθητο, είναι το πρώτο αντικειμενικό πρόβλημα, όχι τόσο της θεωρητικής διατυπώσεως των ηθικών αρχών, όσο της Έμπρακτης ανθρώπινης συμπεριφοράς σε τόπο, χρόνο και ιστορία.

Θέλω δηλαδή να βροντοφωνάξω ότι δεν είναι τόσο θέμα θεωρητικής καταρτίσεως η ηθική του ατόμου συμπεριφορά προς τον πλησίον, όσο θέμα εσωτερικής συναισθηματικής κλίσεως και ευαισθησίας και καλοκαγαθίας κυρίως του Πράττειν εκ φύσεως το Αγαθόν και πολύ λιγότερο του Ειδέναι το καλό και το κακό. Άλλωστε πάρα πολλές φορές βλέπουμε στον καθημερινό μας βίο πολλούς επιστημονικούς γνώστες των θεμελιακών αρχών των θρησκευτικών κυρίως ηθικών να βαθμολογούνται ηθικώς, με βάση το άριστα, κάτω από το μηδέν. Και εννοούμε αυτούς κι όχι άλλους τους κατεστημένους εκπροσώπους θρησκειών και εκκλησιών να παίρνουν από την κοινωνία μηδέν με τόνο.

Ας θυμηθούμε ποιος πήρε το άριστα και ποιος το μηδέν στην ανεπανάληπτη παραβολή του καλού Σαμαρείτη.

Μακάρι η Γνώση, δηλαδή το Ειδέναι, το Αγαθό να σήμαινε και την αυτόματη εφαρμογή του καλού στη ζωή τη δική μας και των άλλων. Ε, τότε όλοι οι επιστήμονες διδάσκοντες και οι διδασκόμενοι τους θα ήταν ενάρετοι. Αμ, δε! Αφού λοιπόν ξεκαθαρίσαμε το τοπίο και δεχθήκαμε και αποδεχθήκαμε ότι η πρώτη και κυρίαρχη πηγή της Αρετής είναι η εγκάρδια έδρα των ανθρώπινων συναισθημάτων και μετά η Λογική του ανθρώπου διάσταση, προχωρούμε αναλυτικώς.

Κάπου όμως διακρίνω κάποια απομεινάρια αντιρρήσεων γι’ αυτό δίνω ένα απτό παράδειγμα. Όταν ένας αλτρουιστής αψηφά τον υπαρκτό κίνδυνο και πέφτει στη θάλασσα αυτοπροαιρέτως να σώσει ένα βυθιζόμενο με κίνδυνο της ατομικής του ζωής και ασφάλειας, αυτός ο ναυαγοσώστης ο αυτοσχέδιος κι όχι ο επαγγελματίας, ποιόν άκουσε τη φωνή της σκέψεως ή της καρδιάς το πύρωμα. Αναμφίβολα, νομίζω το δεύτερο. Να λοιπόν ότι το συναίσθημα προηγείται της συντηρητικής λογικής, την οποία πάρα πολλές σε ώρες κινδύνου αψηφά και «υπερβαίνει»! (Ec ce Homo).

Κάπως την υπερβαίνει με τον απλό τρόπο της αγνοήσεως τις χιλιάδες τα βραβευόμενα παραδείγματα σε ώρες πολέμου ή φυσικών καταστροφών όπου αναρίθμητοι καλοκάγαθοι άνθρωποι έβαλαν ενέχυρο θανάτου την πολύτιμη ζωή τους για να σώσουν οικογενειάρχες.

Η πρόσφατη ιστορία γράφει όχι μόνο για το κατόρθωμα του μακροσυγγενή μου Μανώλη Γλέζου, ο οποίος μέσα στην εθνικοκοινωνική απελπισία κάποια χαράματα του φόβου και πείνας του επάρατου 1941-1942 κατέβαζε ως φοιτητής συνωμοτικά και καλοσχεδιασμένα την αμαρτωλή Σβάστικα από τον ιστό της Ακροπόλεως, μαζί με το συναγωνιστή του Σάντα επετέλεσε κι ένα δεύτερο άθλο υπερβάσεως της δικής του ζωής, όπως και ο εκτελεσθείς στην Καισαριανή (Σκοπευτήριο) αδελφός του. Σ’ ένα στρατόπεδο που είχαν κλείσει τον Μανώλη, όπως και το συναγωνιστή του Μπελογιάννη (άνθρωπο με το γαρύφαλλο), τους ειδοποίησαν ένα πρωινό να παραταχθούν στην αυλή των φυλακών για να διαλέξουν τους πλέον χειροδύναμους και αθλημένους για να τους εξαποστείλουν σε γερμανοπολωνικά στρατόπεδα συγκεντρώσεων (Άουσβιτς, Νταχάου, Μπέλσεν, Ουράνιεμπουργκ), σ’ ένα από αυτά τα χασάπικα ανθρώπινων σωμάτων. Ο ναζιστής φρουρός στάθηκε με κυνισμό μπροστά στο διπλανό του Μανώλη Γλέζου και τον τράβηξε από το γιακά σκυλίσια για να τον αμπαλάρει για τη φυγή που δεν θα είχε επιστροφή. Την οριακή εκείνη στιγμή της κρίσεως σπρώχνει ο Γλέζος το χέρι του Γκεσταπίτη από το γιακά του διπλανού του συγκατάδικου και του λέει χαμηλόφωνα: «Μεσυγχωρείτε μήπως ψάχνετε να πάρετε εμένα κι όχι το διπλανό μου που έχει μικρά παιδιά να θρέψει σπίτι του;» Κόκκαλο ο αξιωματικός! Εντυπωσιάσθηκε και άφησε και τους δύο, Σάντα και Γλέζο, αλλά δυστυχώς πήγε παρακάτω!

Εάν αυτό δεν είναι ο ύψιστος αλτρουισμός, τότε τι άλλο είναι;

Και επιλέγει θυμόσοφα και εποικοδομητικά ο αρχαιοέλληνας αληθινός λόγος: «Ο φίλος του φίλου εν ώρα κινδύνου γιγνώσκει, δηλαδή γνωρίζει αληθώς».